Hoe werkt de methode van Glaser?

In drie stappen. Eerst wordt de temperatuur over de constructie verdeeld naar rato van de warmteweerstand van elke laag. Daarna wordt bij elke temperatuur de verzadigingsdampdruk bepaald. Ten slotte wordt de werkelijke dampdruk verdeeld naar rato van de dampdiffusieweerstand, uitgedrukt als s_d = µ · d. Overal waar de werkelijke dampdruk boven de verzadigingsdampdruk uitkomt, treedt inwendige condensatie op.

Waar hoort de dampremmende laag te zitten?

Aan de warme zijde van de isolatie, dus aan de binnenkant. De temperatuur zakt volledig weg over de isolatie terwijl de damp er vrijwel ongehinderd doorheen loopt: aan het koude vlak van de isolatie komt de damp dus met bijna zijn volle druk aan tegen een verzadigingsgrens die diep gezakt is. Een dampremmende laag aan de koude zijde maakt het juist erger.

Wat is het verschil tussen µ en s_d?

µ is het dampdiffusieweerstandsgetal van een materiaal en is dimensieloos: het geeft aan hoeveel trager damp door het materiaal gaat dan door lucht. s_d is de dampdiffusie-equivalente luchtlaagdikte in meters en volgt uit s_d = µ · d, met d de dikte. Folies worden rechtstreeks met hun s_d opgegeven omdat hun dikte verwaarloosbaar is.

Is een afkeuring volgens Glaser genoeg om een constructie af te wijzen?

Nee. Glaser is een zeefmethode. De volledige NEN-EN-ISO 13788 rekent elke maand door en controleert of wat in de winter condenseert er in de zomer weer uit droogt; een constructie mag in januari condenseren en toch in orde zijn. Glaser negeert bovendien vochtbuffering en luchtlekkage, waardoor hij pessimistisch is voor hygroscopische opbouwen en optimistisch over luchtdichtheid.

Deze pagina is in het Nederlands. De rest van de site is in het Engels — the same calculator in English.

Schil · Vocht

Inwendige condensatie

Een constructie wordt vanbinnen nat zodra er op een punt meer damp aankomt dan de lucht bij die temperatuur kan vasthouden. Er lopen twee lijnen door de opbouw: hoe koud het er wordt, wat de maximale dampdruk bepaalt die de lucht kan dragen, en hoeveel damp er werkelijk aankomt, wat afhangt van hoe makkelijk elke laag hem doorlaat. Overal waar de tweede lijn boven de eerste uitkomt vormt zich water — meestal op het koude vlak van de isolatie, en meestal daar waar niemand het de eerste tien jaar ziet.

Omstandigheden

Binnen °C

Binnen RV %

Buiten °C

Buiten RV %

Neem de ongunstigste maand, niet het jaargemiddelde. In het grootste deel van Europa is dat januari. Een badkamer of keuken zit binnen veel natter dan 60 %.

Constructiedeel

De opbouw, buitenzijde eerst

Materiaalmmµ of s_d

Elke regel is een laag: het materiaal, daarna de dikte in mm en de µ (of de s_d bij een folie).

De volgorde is hier van groot belang. Dezelfde lagen in een andere volgorde geven een totaal ander antwoord — dat is nu juist waar deze berekening om draait.

—

Kleinste marge

— Pa

Dauwpunt binnen

— °C

Totale s_d

— m

U-waarde

— W/(m²·K)

Hoe de methode van Glaser werkt

Drie keer door de constructie heen, en elke stap is op zichzelf eenvoudig.

1 · temperature, shared out by thermal resistance θ_n = θ_i − (ΣR up to n / R_total) · (θ_i − θ_e) 2 · saturation pressure at that temperature θ ≥ 0 : p_sat = 610,5 · exp( 17,269·θ / (237,3 + θ) ) θ < 0 : p_sat = 610,5 · exp( 21,875·θ / (265,5 + θ) ) 3 · actual vapour pressure, shared out by vapour resistance s_d = µ · d // dampdiffusie-equivalente luchtlaag, in meters p_n = p_i − (Σs_d up to n / Σs_d) · (p_i − p_e) p_i = φ_i · p_sat(θ_i) p_e = φ_e · p_sat(θ_e) condensation wherever p_n > p_sat,n

Wat de rekensom je leert, en het is niet vanzelfsprekend: de temperatuur wordt verdeeld over de ene eigenschap en de damp over een heel andere. Isolatie heeft een enorme warmteweerstand en vrijwel geen dampweerstand — minerale wol heeft µ = 1, net als lucht. De temperatuur zakt dus volledig weg over de isolatie, terwijl de damp er dwars doorheen loopt, aan de koude zijde nog bijna zijn volle druk meebrengt, en daar een verzadigingsgrens tegenkomt die door de bodem is gezakt. Daarom zit het klassieke faalpunt op het buitenvlak van de isolatie, en daarom hoort de dampremmende laag aan de warme zijde en niet aan de koude.

Typische waarden

Materiaal	λ W/(m·K)	µ
Minerale wol	0,037	1
Houtvezelplaat	0,040	4
EPS	0,038	40
PIR-plaat	0,022	60
XPS	0,034	150
Gipsplaat	0,21	8
Cellenbeton	0,18	8
Gebakken baksteen	0,77	12
Cementpleister	0,90	25
Naaldhout	0,13	40
Zwaar beton	1,75	100
Dampremmende laag	—	s_d 2 – 100 m
Dampopen folie	—	s_d 0.02 – 0.3 m

Folies worden rechtstreeks met hun s_d opgegeven en niet met µ, dus deze pagina neemt dat getal over zoals het op het productblad staat.

Uitgewerkt voorbeeld om zelf na te rekenen

De wand waarmee deze pagina opent, bij 20 °C / 60 % binnen en 0 °C / 90 % buiten.

p_i = 0,60 · p_sat(20) = 0,60 · 2337 = 1402 Pa p_e = 0,90 · p_sat(0) = 0,90 · 610,5 = 550 Pa R_total = 3,651 m²K/W Σs_d = 2,634 m op het koude vlak van de isolatie: ΣR vanaf buiten = 0,04 + 0,011 + 0,149 + 2,703 → θ = 1,10 °C p_sat(1,10) = 661 Pa Σs_d vanaf binnen = 0,104 + 0,80 + 0,10 = 1,004 m p = 1402 − (1,004 / 2,634)·852 = 1077 Pa 1077 > 661 → er condenseert, met 416 Pa

Leg er vervolgens een dampremmende laag met s_d = 20 m aan de warme zijde van de isolatie in en reken opnieuw: de dampdruk op datzelfde punt zakt naar ongeveer 611 Pa, onder de 661 die hij moet blijven, en de wand is droog. Eén folie, op de juiste plek.

Wat deze pagina niet doet

Eén set omstandigheden, geen twaalf. De volledige NEN-EN-ISO 13788 rekent elke maand van het jaar door en controleert of wat in de winter condenseert er in de zomer weer uit droogt. Een constructie mag in januari condenseren en toch volledig in orde zijn. Deze pagina is de eerste zeef, niet het oordeel.
Stationair, en damp alleen door diffusie. Glaser negeert luchtlekkage, die in de praktijk veel meer vocht een wand in brengt dan diffusie ooit doet, en negeert regen, bouwvocht en capillaire werking.
Geen vochtbuffering. Echte materialen nemen water op en geven het weer af; Glaser doet alsof dat niet gebeurt. Hygroscopische opbouwen — hout, houtvezel, kalk — presteren in werkelijkheid veel beter dan deze methode suggereert.
Geen koudebruggen. Condensatie laat zich het eerst zien bij aansluitingen en rond bevestigingen, en dat is oppervlaktecondensatie en een andere berekening.
Alleen vlakke opbouwen. Geen geventileerde spouwen, geen stijlen, geen doorvoeren.

Lees dit. Glaser is een zeefmethode waarvan bekend is dat hij pessimistisch is voor hygroscopische constructies en optimistisch over luchtdichtheid. Een schone uitslag hier garandeert geen droge wand, en een afkeuring veroordeelt er geen. Waar het echt om gaat komt het antwoord uit een dynamische hygrothermische analyse en uit luchtdicht bouwen.

Inwendige condensatie

Hoe de methode van Glaser werkt

Typische waarden

Wat deze pagina niet doet

Wat meestal volgt